Lễ hội Mạ ma của người Xinh Mun ở Sơn La

(LVH) – Thường diễn ra vào cuối mùa xuân đầu mùa hạ, Lễ hội thể hiện ước vọng trời yên vật thịnh của đồng bào, không những vậy Lễ hội vẫn còn giữ nguyên được tính nguyên sơ trong cách chuẩn bị nghi lễ cũng như các trò chơi được tổ chức trong phần hội.

 Mạ ma.jpg

Đánh cồng trong Lễ hội Mạ ma

Chủ trì Lễ hội là thày tào, có một hoặc hai đôi nam nữ giúp việc thày tào gọi là “báo chạu, xao chua”. Ban chủ trì còn có thêm 2 thầy mo và 2 người thổi sáo, đánh chiêng.

Trung tâm lễ hội Mạ ma là cây hoa (xặng bok) tượng trưng cho cây đời. Để chuẩn bị cho cây hoa “xặng bok” là cả một quá trình công phu. Người chuẩn bị là thầy mo và những “con nuôi” là người ốm do thầy chữa khỏi cùng với người dân trong bản. Một cây tre cao khoảng 3m được chọn làm “thân” cây, cành lá, hoa quả trên cây là những hình chim, chuồn sóc… Ngoài ra còn có cá, xương cá, con ve… và các vật dụng người Xinh Mun sử dụng như ô dù, chống chỉ, trống gỗ, tàu voi, tàu ngựa, cày bừa… Dưới gốc cây hoa trồng cây chuối lộn ngược, rêu, củ măng, quả bầu nậm… Xung quanh “xặng bok” là những bàn thờ cùng các mâm cúng với nhiều loại thức ăn.

Trong phần lễ, thầy mo cầu cúng xin cho con người sức khỏe, cộng đồng hòa thuận yên vui. Trong lúc cúng thì chiêng và sáo cũng hòa nhịp tạo âm thanh cho mọi người tham gia múa xòe và tăng bu xung quanh cây hoa “xặng bok”.

Vào phần hội, rất nhiều trò chơi được tổ chức như đấu kiếm, khỉ ăn chuối, trâu đằm, thằng ngốc… đặc biệt là “túc căn”, “lạc gưa”, “xòe họa” và “xòe tenh”… “túc căn” là đấu kiếm: hai người rút hai cần rượu cần, vờ làm kiếm xông vào đấu với nhau giữa tiếng hò reo cổ vũ của mọi người cho đến khi kiếm gãy nát mới thôi. “Lạc gưa” là kéo thuyền, mọi người dùng dây mây, chia hai phe kéo nhau….

Vui nhất là “xòe họa”, mọi người cầm mảnh vải dài nối tay nhau thành vòng tròn nhảy “xòe” quanh cây hoa. Vừa xòe họ vừa nhảy, xòe mạnh, nhảy cao được khuyến khích bằng những lời hô “họa, họa”. Chỉ khi nào mọi người mệt lử, xòe họa mới dừng. Còn “xòe tenh” là mùa âm dương, trò này là cuộc diễn giữa hai người khác giới, họ xòe cùng với “đạo cụ” riêng. Người đàn bà dùng bẹ chuối, người đàn ông là lõi cây chuối đã ra buồng dài khoảng gần 1m. Người đàn ông kẹp lõi chuối vào háng và nhảy, cố gắng dùng “của dương”; đâm vào người đàn bà trong khi người đàn bà giơ “của âm” ra đỡ đến khi nào “của âm” đập ra “của dương” cụn ngủn mới thôi.

Lễ hội Mạ ma là một trong những lễ hội mà những giá trị truyền thống từ lâu đời vẫn được đồng bào lưu giữ một cách chân thực, thể hiện vẻ đẹp tinh túy nhất về tinh thần, phong tục tập quán và tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Xinh Mun.

Hải Yến (Tổng hợp)

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s